Quiz o filmie Władca Pierścieni: Dwie wieże

Trzy opowieści naraz

Drugi tom Tolkiena opowiada swoje dwie połowy osobno: najpierw wszystko, co dzieje się w Rohanie i Isengardzie, potem całą wędrówkę Froda i Sama ku Mordorowi. Film przeskakuje natomiast między trzema wątkami — Frodem i Samem z Gollumem, Merrym i Pippinem z entami oraz Aragornem, Legolasem i Gimlim wśród ludu Rohanu. Dzięki temu każda grupa postaci jest na widoku, kosztem części powolnego narastania z książki. Pozwala to też zakończyć każdy wątek na wznoszącej nucie w tym samym momencie, czego wierna adaptacja struktury książki nie mogłaby zrobić.

Film zaczyna się tam, gdzie skończył się pierwszy, od snu o Gandalfie spadającym z Balrogiem, a potem podejmuje wątek Froda i Sama na wzgórzach Emyn Muil. Odtąd wątki się rozchodzą i spotykają już tylko tematycznie: każda grupa staje przed wyborem, czy walczyć, ukryć się, czy zaufać komuś niebezpiecznemu. Powolne namysły Drzewca, wątpliwości Théodena i zaufanie Froda do Golluma to trzy wersje tego samego pytania.

Zmieniona jest też kolejność wydarzeń. Jama Szeloby, koniec drugiego tomu książki, została odłożona do trzeciego filmu, a jej miejsce wypełnia historia Faramira w Osgiliath. Film kończy się natomiast podwójnym zwycięstwem w Helmowym Jarze i Isengardzie oraz Gollumem, który już myśli o zdradzie.

Gollum i skok w technice performance capture

Gollum to wielkie osiągnięcie techniczne filmu. Andy Serkis grał tę rolę na planie naprzeciw Elijaha Wooda i Seana Astina, a potem w studiu motion capture, zaś animatorzy Weta Digital zbudowali cyfrową postać na jego ruchach i mimice. Zmieniło to sposób, w jaki widzowie i studia myślą o postaciach cyfrowych, i sprawiło, że stwór, który mógł wyglądać jak z kreskówki, w jednym ujęciu budzi zarazem litość i strach.

Najlepiej zapamiętaną sceną jest kłótnia Golluma ze Sméagolem, nakręcona jako rozmowa dwóch połówek jednej istoty, z kamerą przeskakującą tak, jakby rozmawiały dwie osoby. Głos, o którym książka wspomina mimochodem, staje się tu centralnym elementem dramatu.

Gollum niesie też cichszy wątek filmu. Litość Froda wobec niego i nieufność Sama budują napięcie, które rozładuje się w trzecim filmie. Sekwencja na Martwych Bagnach, z twarzami utopionych wojowników pod wodą, daje wgląd w dawne wojny, które Gollum zna, a hobbici nie, i pokazuje, jak ciężki stał się już dla Froda Pierścień.

Rohan, entowie i Helmowy Jar

Rohan to serce filmu. Edoras zbudowano na skalistym wzgórzu na Wyspie Południowej Nowej Zelandii, a sceny w Złotym Dworze pokazują Théodena uwolnionego od Sarumana, wygnanie Éomera i ucieczkę Grímy Gadziego Języka do Isengardu. Język Rohanu na ekranie to staroangielski, którym sam Tolkien zastąpił rohirricki; zobacz naszą notę o języku Rohanu.

Entowie dostają więcej dramatyzmu niż w książce. Wiec Entów kończy się odmową, a do marszu prowadzi dopiero podstęp Pippina, który każe Drzewcowi iść na południe, by zobaczył zniszczony las wokół Isengardu. Nasz artykuł o języku Drzewca wyjaśnia, dlaczego entowie mówią tak powoli.

Sam Helmowy Jar kręcono przez wiele tygodni nocnych zdjęć w sztucznym deszczu. Film dodaje do obrońców elfów Haldira i każe Éomerowi, a nie Erkenbrandowi, wrócić o świcie z Gandalfem, ale przebieg bitwy, od wyłomu w murze po ostateczną szarżę, ściśle trzyma się książki. Gimli i Legolas prowadzą swój bieżący rachunek zabitych — szczegół wzięty prosto od Tolkiena.

Elficki w Dwóch wieżach

Elfickiego jest tu mniej niż w pierwszym filmie, bo większość akcji toczy się wśród ludzi i hobbitów. To, co jest, znów napisał w sindarinie językoznawca David Salo: sceny Aragorna i Arweny we wspomnieniach i wizjach, krótkie ostrzeżenia Legolasa w polu oraz napiętą wymianę zdań między Aragornem a Legolasem w Helmowym Jarze. Nasz przewodnik po elfickim w filmach Władca Pierścieni wymienia te kwestie po kolei.

Sindarin Legolasa na ekranie jest krótki i praktyczny, jak Yrch, „orkowie” — słowo, którego Legolas używa już w książce (Księga II, rozdz. 6 „Lothlórien”); to liczba mnoga od orch utworzona przez zmianę samogłoski, a nie przez dodanie końcówki. Więcej jego kwestii znajdziesz w tekście o elfickich cytatach Legolasa. Jeśli chcesz powiedzieć coś własnego w tym języku, wypróbuj tłumacza elfickiego albo zacznij darmowy kurs elfickiego.

Odbiór i nagrody

Dwie wieże weszły na ekrany w grudniu 2002 roku, rok po pierwszym filmie, i odniosły wielki sukces kasowy. Krytycy chwalili Golluma i rozmach Helmowego Jaru, a część czytelników sprzeciwiała się zmianom w postaci Faramira, który w książce niemal od razu opiera się Pierścieniowi. Inni bronili tej zmiany jako sposobu na pokazanie, jak mocno Pierścień przyciąga każdego, kto się do niego zbliży, nawet najszlachetniejszych.

Film zdobył dwa Oscary, za efekty specjalne i montaż dźwięku, i był nominowany w kategorii najlepszy film. Wersja rozszerzona przywraca wiele scen, w tym więcej o braterstwie Boromira i Faramira oraz o Drzewcu i hobbitach.

Oglądany dziś, film działa jako punkt zwrotny trylogii. Nie ma własnego początku ani końca, a jednak daje opowieści najszersze płótno: zagrożone królestwo ludzi, las, który się budzi, i małą istotę, której rozdarty umysł decyduje o więcej niż jakakolwiek armia. Obejrzenie go ponownie po lekturze książki to najlepszy sposób, by zobaczyć, ile Tolkiena zachowuje i gdzie wybiera własną drogę.