Hobbit Testi: Kitabı Ne Kadar İyi Biliyorsun?

On dokuz bölümlük bir gidiş ve dönüş hikâyesi

Hobbit bir gidiş-dönüş yolculuğu olarak kurulmuştur. On dokuz bölümü Bilbo Baggins’i Çıkın Çıkmazı’ndan çıkarıp Puslu Dağlar’ı aşırır, Kuyutorman’dan geçirir, Uzun Göl’den Yalnız Dağ’a indirir ve sonra yeniden evine getirir. Kitabın kendi alternatif adı olan Oraya Gidiş ve Geri Dönüş bu yapıyı tam olarak anlatır; Bilbo da Yüzüklerin Efendisi’nde anılarına aynı adı verecektir.

Yolculuğun her durağı neredeyse kendi içinde tamamlanan bir bölüm gibi işler: troller, goblinler, bilmece oyunu, kurtlar ve kartallar, Beorn’un evi, örümcekler, Elf Kralı’nın zindanı, Göl Kasabası. Bunları birbirine bağlayan, Bilbo’nun kendisidir. İlk bölümlerde onu Gandalf ve cüceler kurtarır; kitabın ortasında o cüceleri kurtarmaya başlar, sonunda ise hikâyenin en zor ahlaki seçimini yapan kişi olur.

Kitabın asıl omurgası bu büyümedir. Bir Hobbit testindeki pek çok sorunun Bilbo’nun başına gelenlerden çok yaptıklarına dayanması da bundandır: Sting’e ad vermesi, cüceleri fıçılarla kurtarması, Smaug’un zayıf noktasını fark etmesi ve Arkentaş’ı elden çıkarması.

Bilmece oyunu ve bölümün neden yeniden yazıldığı

5. bölüm, “Karanlıkta Bilmeceler”, Hobbit ile Yüzüklerin Efendisi arasındaki menteşedir. Bilbo ile Gollum, Puslu Dağlar’ın altında sonucu ürkütücü bir bahse bağlı olarak bilmece sorarlar: Bilbo kazanırsa Gollum ona çıkış yolunu gösterecek, kaybederse Gollum onu yiyecektir. Oyun, Bilbo cebinde ne olduğunu sorunca biter. Eski kurallara göre bu gerçek bir bilmece değildir, ama Gollum kabul eder, üç kez tahmin eder ve bilemez.

Pek çok okurun bilmediği şey, bugün okudukları bölümün 1937’de yayımlanan bölüm olmadığıdır. İlk baskıda Gollum daha dürüsttür: yüzüğünü Bilbo’ya ödül olarak vermeyi düşünür. Tolkien yüzüğün Sauron’un Tek Yüzük’ü olduğuna karar verince bu versiyon artık uymaz; bu yüzden 1951’deki ikinci baskı için sahneyi Gollum’un saplantısını ve Yüzük’ü kaybetmenin yarattığı umutsuzluğu gösterecek şekilde yeniden yazar. Yüzüklerin Efendisi daha sonra bu değişikliği, Bilbo’nun hikâyeyi ilk başta yanlış anlatmış olmasıyla açıklar.

Bütün bilmeceleri ve cevaplarını görmek istersen, Hobbit bilmece oyunu rehberimiz onları tek tek ele alıyor.

Hobbit’te saklı Elfçe adlar

Hobbit Elfçe açısından yoğun bir kitap değildir, ama içerdiği Elfçe özenle yerleştirilmiştir. Trol mağarasından alınan iki kılıcı Ayrıkvadi’de Elrond okur: bir zamanlar Gondolin kralının kuşandığı Düşman Çekici Glamdring ve Goblin Yarıcı Orcrist. Goblinlerin aynı kılıçlar için daha kaba adları vardır, Döven ve Isıran; bu da kılıçların ününün ne kadar uzun sürdüğünü gösterir. Elfçe kılıç adları rehberimiz iki adı da Sindarin parçalarına ayırıyor.

Elrond’un rünleri okuduğu Ayrıkvadi (Rivendell), aslında Elfçe Imladris’in, yani yarığın derin vadisinin karşılığıdır. Kitap baştan sona bu çeviri adı kullanır, ama burası devam kitabında Yüzük Kardeşliği’nin yola çıktığı yerin ta kendisidir. Sting ise hiç Elfçe değildir: kelimeyi Bilbo kendisi seçmiştir.

Kılıçların adları sende Elfçeyi kendin okuma isteği uyandırdıysa, Quenya ve Sindarin üzerine kısa derslerle Elfçe öğrenmeye başlayabilir ya da Tolkien’in Elfler için tasarladığı yazıyla adını Tengwar ile görebilirsin.

Kitap ve filmler: nelere dikkat etmeli

Peter Jackson bu tek ve kısa romanı üç uzun filme dönüştürdü ve bunu yaparken kitapta olmayan pek çok şey ekledi. Elf Tauriel filmler için yaratıldı, Legolas romanda hiç görünmez ve Kara Büyücü (Necromancer) kitapta neredeyse hiç gösterilmez: Gandalf, Kuyutorman’ın kıyısında kendi işi için topluluktan ayrılır ve onun Kara Büyücü’yü kovmaya yardıma gittiğini ancak son bölümde öğreniriz. Hobbit filmlerinde Elfçe yazımız filmlerin neler eklediğini anlatıyor.

Küçük ayrıntılar da farklıdır. Kitapta Elf Kralı’nın adı hiçbir zaman Thranduil olarak geçmez; bu ad Yüzüklerin Efendisi’nden gelir. Trolleri Gandalf’ın ses taklidi hilesi alt eder; Smaug’un zayıf noktasının sırrını Bard’a, Bilbo’nun aklına gelen bir anı değil ardıç kuşu taşır. Bu testteki her soru kitabı izliyor; hafızan filmlerden geliyorsa açıklamaları dikkatle oku.

Yeniden okumadan daha fazlasını almak

Hobbit, devam kitabını göz önünde tutarak ikinci kez okunduğunda çok daha zengin bir kitaptır. Gandalf’ın Kuyutorman öncesindeki yokluğu, Bilbo’yu görünmez kılan yüzük, mithril zırh ve Smaug’un düşüşü Yüzüklerin Efendisi’nde yeniden önem kazanır. Bunu akılda tutarak okumak, bir çocuk macerasını çok daha büyük bir tarihin açılış bölümüne dönüştürür.

Ayrıkvadi, yeniden okuyanlar için en güzel küçük ayrıntılardan birini barındırır. Elrond, Thrór’un haritasında ay harflerini fark eder; bunlar ancak ay doğru evrede ve doğru mevsimde arkalarından parladığında okunabilen rünlerdir. Topluluğa, ardıç kuşu vurduğunda gri taşın yanında durmalarını söylerler ve bu talimat ancak bölümler sonra, Durin Günü’nde, Dağ’daki gizli kapıda karşılığını bulur. Tolkien ipucunu erkenden ekip okurun unutmasına izin verir.

Anlatıcıya dikkat etmek de işe yarar. Tolkien’in hikâye anlatıcısı okura doğrudan seslenir, şakalar yapar ve zaman zaman birazdan ne olacağını söyler. Bu ses sonraki kitaplarda neredeyse tamamen kaybolur; bu da Hobbit ile devam kitabı arasındaki en belirgin farklardan biridir.